54320022.jpg

_96کاردانی.jpg 

_96کارشناسی.jpg

_امام_حسن.jpg

emam_khamenee_453.jpg

_اد.jpg

132.jpg

_عمومی1.jpeg

 313131.jpg

صوت وفیلم

_عصبانیست.jpg

.jpg

_یاحسین.jpg

_جا.jpg

110.jpg

657.jpg

302.jpg

_12.jpg

21.jpg

_اسلام.jpg

_2.jpg

.jpg

پیوند سریع

 

 


معرفت بِالله ما از خدا چه میفهمیم؟

معرفت بِالله ما از خدا چه میفهمیم؟...

دین حداقلی نداریم

دین حداقلی نداریم...

مبادا با فروع دین گردن اصول دین را بزنیم

مبادا با فروع دین گردن اصول دین را بزنیم(حاج اسماعیل دولابی) ...

مرگ به مثابه رهایی از قفس

مرگ به مثابه رهایی از قفس (حاج اسماعیل دولابی)  ...

سخنرانی مرحوم دولابی در مورد دعا

    سخنرانی مرحوم دولابی در مورد دعا...

علامه طباطبایی احیاگر فلسفه در حوزه

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای:«مرحوم علامه‌ی طباطبایی(رضوان‌الله‌علیه) در حدی بود که ...

جامعه‌ بر مبنای توحید

عقیده‌ به توحید یعنی جامعه‌ بر مبنای توحید شکل بگیرد و اداره شود...

عرفان وسیاست امام خمینی(ره)

مکتب سیاسی امام دارای شاخص هایی است. من امروز چند خط از خطوط برجسته ی این مکتب...

شعر آئینی و مسائل عرفانی

یک بخش مهمی  از شعر آئینی ما میتواند متوجه مسائل عرفانی و معنوی بشود. و ا...

بااشعارعرفانی ذهن مردم را بالا بیاورید

    البته در بین شعرای ما، شعرائی که از این قریحه حداکثر استفاده ر...

توحیدازدیدگاه امام(ره)ورهبرمعظم انقلاب

توحیدازدیدگاه امام(ره)ورهبرمعظم انقلاب  ...

مخالفت با فلسفه نباید تکرارشود

  جریان فلسفی آقای طباطبایی باید گسترش پیدا می‌کرد در گذشته در حوزه‌ی ق...

بخشی ازنامه توحیدی امام(ره)به گورباچف

  دعوت امام(ره)ازگورباچف به مطالعه کتب عرفا وابن عربی ...انسان هر انداز...

جای فلسفه‌ در مسجد است

    اگر چنانچه فلسفه حساب خودش را از حوزه جدا نکند - یعنی همان دعو...

اقدامات لازم برای ثبت نام درتکمیل ظرفیت

  به اطلاع دانشجویان جدید الورود در تکمیل ظرفیت میرساند مدارک مورد نیاز ...

نقش سوادرسانه‌ای درپیشبرداهداف انقلاب

  نقش سوادرسانه‌ای درپیشبرداهداف انقلاب اسلامی دکترناصرفخاری، رییس دانش...

برنامه کلاسی مهرماه 96

برنامه کلاسی مهرماه 96...

دریافت فرم تائیدیه معدل

دریافت فرم تائیدیه معدل...

آموزش بارگزاری مدارک ورودی های کارشناسی

برای دریافت فیلم آموزش بارگزاری مدارک جهت ثبت نام کارشناسی های ورودی جدید ...

گفتمان عدالت3

گفتمان عدالت3فرصت این روز و روزگاری که شما بر سر کار هستید، بسیار فرصت استثنای...

گفتمان عدالت2

گفتمان عدالت توصیه‏ ی من به فضای دانشجوئی و محیط دانشجوئی، همین مطلبی است ک...

گفتمان عدالت1

  گفتمان عدالت1 شما می‏گوئید که ما شعار عدالت می‏دهیم؛ دانشجو را می‏گیر...

صوت/ منشاء دشمنی امریکا باایران

  دریافت صوت/ منشاء دشمنی امریکا با جمهوری اسلامی ایران...

کلیپ زیبای "ایران"

ایران … فدای اشک و خنده تو دل پر و تپنده تو فدای حسرت و امیدت رهایی رمنده تو...

منظومه گفتمان پیشرفت اسلامی

      بر همه نیک اندیشان روشن است که انقلاب عزیز و نظام مقدس ...

امام خمینی(ره) و گفتمان انقلاب اسلامی

      امام خمینی(ره) و گفتمان انقلاب اسلامی چکیده: ایران ...

تلاش برای غلبه دادن گفتمان انقلاب

رهبر انقلاب: از وظایف تشکل‌های دانشجویی، تلاش همه‌جانبه برای غلبه دادن گفتمان ...

کالبدشکافی ریشه‌های ترس سیاسی

چرا یک سیاستمدار می‌ترسد؟ برای یک کشور، بدترین موقعیّت این است که مسؤولین کشو...

ای کاش درکنارشمابودم...

  سخنان سوزناک رهبرانقلاب درفراق کربلا...

تفکرانقلابی

    بیانات در دیدار اعضای مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه ق...

آقا گفتند تولید فرهنگی باید اینگونه باشد

آقا گفتند تولید فرهنگی باید اینگونه باشد تولید کالای فرهنگی مناسب با هویت ...

بررسی ونقدپلورالیسم

اما این شعاری دروغین است. آنها اهل گفتگو، دمکراسی و بحث آزاد نیستند. در داخل ا...

شهیدطهرانی مقدم 2روزقبل ازشهادت

جهت دانلود سخنان شهیدطهرانی مقدم 2روزقبل ازشهادت روی تصویر ایشان کلیک فرمائید...

وصیت نامه صوتی شهید حججی

جهت دریافت وصیت نامه صوتی شهید حججی رو عکس شهید کلیک فرمائید...

معروف ترین جمله شهیدآوینی

جهت مشاهده کلیپ معروف ترین جمله شهیدآوینی روی عکس فوق کلیک کنید...

دانشمندعارف

شهید چمران درکلام رهبرانقلاب جهت مشاهده روی تصویر کلیک فرمائید...

شوق شهادت شهید کاظمی

برای دانلود سخنرانی روی عکس فوق کلیک کنید...

دانلودسخنان تاثیرگذار شهید همت درباره اخلاص

برای دانلود سخنرانی روی عکس کلیک کنید...

مارا مدافعان حرم آفریده اند

  دانلود مداحی مدافع حرم(منم باید برم،آره برم سرم بره...)...

عرفان و معرفت در کلام حافظ شیرازی

 

13960805_0138021.jpg

بنده جهان‌بینی حافظ را جهان‌بینی عرفانی میدانم. بلاشکّ حافظ یک عارف است. البته همین جا بگویم: وقتی ما میگوئیم یک عارف است، منظورمان این نیست که از اوّلی که رفت مکتب یا از مکتب آمد بیرون یک عارف شبیه «بایزید» بود تا آخر عمرش. نه، مردی بوده هفتاد سال، هفتادوپنج سال عمر کرده اگر سی سال آخر عمرش هم با عرفان گذرانده باشد، خب یک عارف است.

عرفای بزرگ هم، از اوّل بای بسم‌الله زندگیشان که عارف نبودند. بالأخره یک دورانی را گذراندند یا دوران عادی را یا دوران کسب و تجارت را یا دوران علم و تحصیل علم و فضل را یا دوران فسق و فجور را، یک چیزی را گذراندند. یک وقت هم به خاطر یک حادثه‌ای یا به خاطر معلوماتی یا به خاطر هر دلیلی، به معنویت و نور، راه پیدا کردند و عارف شدند. ما میگوئیم حافظ، عارف به وصال حق رسیده و از دنیا رفته.

جهان‌بینی حافظ - آنچه که به عنوان جهان‌بینی او میشود معرّفی کرد و سخن آخر حافظ هست - آن جهان‌بینی عرفانی است بدون شک. همان‌طور که عرض کردم، حتّی بسیاری از کسانی که او را غرق در کامجوئی و سقوط شهوانی هم معرّفی میکنند؛ در بیانات ستایش‌آمیز، امّا در واقع هجوآمیز خودشان، آنها هم قبول میکنند که حافظ نمیتواند محدود باشد به همین مسائل حسّی در ضمن کلماتشان این چیزها هست.

ممکن است سؤال کنید که اگر ایشان عارف بوده، چرا به این زبان حرف زده؟ پاسخ این است که این زبان، زبان رائج عرفا و متذوّقین اسلام است. از زمان محیالدین عربی تا امروز، تا زمان حافظ و از زمان حافظ تا امروز، یعنی محیالدین عربی هم از شراب و محبوب و یار حرف زده، فخرالدین عراقی هم با همین زبان حرف زده، مولوی در دیوان شمس هم با همین زبان حرف زده، همه‌ی کسانی که در عرفان آنها هیچ شکّی نیست، با همین زبان صحبت کرده‌اند. برخی قبل از زمان حافظ بودند، بعضی هم بعد از زمان حافظ. حالا اگر بگوئیم بعدیها از حافظ یاد گرفتند، در مورد قبلیها طبعاً چنین حرفی نیست. این زبان رائج عرفان بوده، در آن روزگار دلائلی هم دارد. حالا چرا با این زبان میگفتند؟ در این باره هم گویندگان و نویسندگان گفتند و نوشتند. حتّی در میان گویندگان عرب زبان - همان‌طور که عرض کردم محیالدین - ابن‌فارض، شاعر عارف معروف عرب قبل از حافظ، او هم با همین زبان حرف زده. من ادعا نمیکنم که همه‌ی شعر حافظ در سرتاسر دیوانش، شعر عارفانه است. نه، بلکه به عکس، من این را هم یک افراط میدانم که ما حتّی شعرهای واضحی را که هیچ محمل عرفانی ندارد:

گر آن شیرین پسر خونم بریزد
دلا چون شیر مادر کن حلالش

این را دیگر نمیشود به عرفان حمل کرد. «میان جعفرآباد و مصلّی» نمیشود گفت جعفرآباد روح انسانی و مصلّای فیض ازلی. جعفرآباد و مصلّی در شیراز موجود است. «خوشا شیراز و وضع بیمثالش» و از این قبیل چیزهایی که وجود دارد. و در اشعار حافظ، حتّی بعضی از اشعاری که عرفا از آن زیاد استفاده میکنند، بنده دقت کردم. دیروز نشستم روی همین اشعار نگاه کردم؛ دیدم نه، بعضی از همان اشعار، انصافاً اشعاری هستند که میتواند به معنای ظاهرىِ عشقىِ مادی به حساب بیاید. یک دوره‌ای از عمر شاعر، این جور حرف زده. هر دو طرف به نظر من تأویلهای اغراق‌آمیز میکنند. اینی که ما بگوئیم تمام اشعار حافظ به یک تأویلی بالأخره به دین و عرفان و قرآن مربوط میشود، این مبالغه است و هیچ اصراری نیست که ما بیائیم همه‌ی اشعار او را به این معنا. من دیدم یک خانم متدیّن محترمی را در دوران کودکی که،

سحر چون خسرو خاور علم بر کوهساران زد
به دست مرحمت یارم در امیدواران زد

را تعبیر میکرد به مثلاً پیغمبر یا به امام زمان در حالی که آدم میتواند خیلی راحت، واضح - کسی که با شعر آشناست - بفهمد که این جوری نیست نمیشود. البته عرفا از تمام گفته‌های شاعر استفاده‌ی معنوی و عرفانی کردند. در حقیقت حال خودشان آنها را به این استفاده رسانده. این را فراموش نباید بکنیم و هیچ کس را هم منع نباید بکنیم از این کار. من در آخر سخن عرض خواهم کرد.

مرحوم حاج‌میرزا جوادآقای ملکی، عارف معروف دوره‌ی قبل از ما که یکی از سوختگان و مجذوبان زمان خودش بوده و بزرگانی را تربیت کرده، در قنوت نماز شب میخوانده:

زان پیشتر که عالم فانی شود خراب
ما را ز جام باده‌ی گلگون خراب کن

۱۳۶۷/۰۸/۲۸

بیانات در آیین گشایش کنگره جهانی حافظ


والسّلام علیکم و رحمةالله و برکاته

 

طراحی و اجرا: گروه شرکت های سماسامانه (فناوران اطلاعات وانا  www.vana.ir)