54320022.jpg

_96کاردانی.jpg 

_96کارشناسی.jpg

_امام_حسن.jpg

emam_khamenee_453.jpg

_اد.jpg

132.jpg

_عمومی1.jpeg

 313131.jpg

منظومه گفتمان پیشرفت اسلامی

 

 

 _پیشرف_اسلامی.jpg

بر همه نیک اندیشان روشن است که انقلاب عزیز و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران آغازگر گفتمانی نو و تازه در نظام سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جهان دو قطبی آن روز بود. نظامی که نه عدالت اقتصادی را از سوسیالیسم می‌گرفت و نه مالکیت را با قرائت کاپیتالیسم بر می‌تابید. معنای آزادی را و حقوق بشر را و حقوق زن را و مردم‌سالاری را از نو و چه نیکو تعریف می‌کرد و همه را از شکرستان وحی و عقل معنوی بهره گرفته بود.

این ملت با شعار نه شرقی و نه غربی که از امامش آموخته بود طرحی نو درانداخته بود و درصدد صدور انقلاب بین ملت‌های تحت ستم و آزادی‌خواه بود که بلوک شرق و غرب در هم آمیختند و جنگ تحمیلی به راه انداختند. پس‌ازآن، دشمن که از حربه‌ی نظامی طرفی نبست خود را به آب‌وآتش زدو از همان روز اول، تحریم، چاشنی همه‌ی اقداماتش بود.

تهاجم فرهنگی کرد ایستادیم، تهدیدمان کرد تهدیدش کردیم. تحریم علمی‌مان کرد ورزیده شدیم و رشد کردیم.

این روزها اما بیان خلف صالح روح خدا یعنی رهبر عزیزمان امام خامنه‌ای در گوش جانمان ندایی داده است که این دهه، دهه‌ی پیشرفت و عدالت است.

ایشان در تبیین پیشرفت فرموده‌اند؛ آن مفهومى كه می‌تواند اهداف نظام اسلامى را تا حدود زيادى در خود جمع كند و به ما نشان دهد، مفهوم پيشرفت است. لازمه تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، گفتمان شدن آن در جامعه است و همچنین موضوع «پیشرفت اسلامی» در سال 1391 به‌کرات مورد تأکید و تبیین رهبر انقلاب قرار گرفته است و از نظر ایشان پیشرفت اسلامی برای ما هم راه است و هم هدف است؛ بنابراین به نظر می‌رسد مهم‌ترین گفتمان انقلاب اسلامی در مقطع فعلی «گفتمان پیشرفت اسلامی» است.

پیشرفت هر کشوری در گرو داشتن برنامه راهبردی است، لیکن هر برنامه راهبردی قادر به رفع مشکلات و چالش‌های پیش رو نخواهد بود چه اینکه پیشرفت با مفهوم اسلامی مدنظر باشد. لذا برنامه‌ای کارکرد خواهد داشت که مبتنی بر ارزش‌های اسلامی و هدایت ولایی باشد. این برنامه راهبردی، راهبردهای لازم برای رفع کاستی‌ها و مقابله با تهدیدها و استفاده از فرصت‌ها را فراهم می‌نماید. در نظام برنامه‌ریزی کشور سیاست‌های کلان و سیاست‌های بخشی و به دنبال آن ارائه سیاست‌های اجرایی نمونه عملیاتی دستیابی به رشد پایدار است. نگاهی به بیانات مقام معظم رهبری نشان می‌دهد که معظم له علاوه بر اندیشه‌های سیاسی، امنیتی و دفاعی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و علم و فناوری ملهم از مبانی ارزشی، اجزای تشکیل‌دهنده یک برنامه راهبردی را ارائه فرموده‌اند.

ایشان در آبان ماه 1380 فرموده‌اند؛ «مهم‌ترین كار رهبرى عبارت است از تعيين سیاست‌های كلان كشور؛ يعنى آن چيزهايى كه جهت‌گیری كشور را مشخص مى‌كند؛ كه همه قوانين، مقررات و عملكردها بايد در اين جهت باشد. حضور رهبرى در همه بخش‌های كشور، به معناى حضور سیاست‌های رهبرى است كه بايد با دقّت اجرا شود؛ و من به شما عرض كنم، هر جایی كه اين سیاست‌ها اجرا شده، كشور سود كرده است؛ اما در طول سال‌های گذشته - از ده، دوازده سال پيش تاكنون - هر جا از اين سیاست‌ها تخلّف شده، كشور ضرر كرده است؛ كه گاهى ضررش را فهميده‌اند، گاهى هم بعد از گذشت مدتى ضررش را فهميده‌اند. بنابراين حضور رهبرى، جدی است ... همچنان كه يك قانون تا وقتى قانون است، مخالفت با آن جايز نيست؛ سياست هم كه مضمون قانون اساسى است - مرتبه سیاست‌ها از قانون بالاتر است؛ در حد قانون اساسى است - تا وقتى تغيير پيدا نكرده است، ولو كسى نظر ديگرى داشته باشد، نبايد بر طبق نظرِ خود عمل يا تبليغ كند. بحث در مجامع علمى و فنی و تخصّصى، بسيار خوب است؛ اما فضاسازى در كشور به شكلى كه اغواى افكار عمومى شود، غلط و برخلاف مصالح كشور است»

در مقاطع و زمینه‌های مختلف، بیانات و سیاست‌های ابلاغی معظم له راهگشا و دشمن‌شکن بوده است. در سال 1387 فرمودند؛ «دشمن انقلاب اسلامی، در طول این سال‌های متمادی از همه‌ی راه‌های ممکن برای شکستن عزم و اراده ملت ایران پیش‌آمده و وارد عمل شده، از توطئه سیاسی، از کودتای نظامی، از تحمیل جنگ هشت‌ساله، از تبلیغات زهرآلودی که به‌طور شبانه‌روز از بلندگوهای صهیونیستی و استکباری علیه ملت ایران و نظام جمهوری اسلامی پخش می‌شود. همه‌ی کارها را کرده‌اند؛ به این نتیجه رسیده‌اند که بلکه بتوانند ملت ایران را در یک توطئه اقتصادی گرفتار کنند». در ادامه وقتی به عناوین سال‌های مختلف نگریسته می‌شود انسان می‌تواند فرض کند که این شعارهای سال، حلقه‌هایی بود برای ایجاد یک منظومه کامل در زمینه مسائل گوناگون از جمله اقتصادی؛ یعنی اصلاح الگوی مصرف، مسئله‌ی جلوگیری از اسراف، مسئله‌ی همت مضاعف و کار مضاعف، مسئله جهاد اقتصادی، تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی، حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی، اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی...

ایشان می‌فرمایند، ما این‌ها را به‌عنوان شعارهای زودگذر مطرح نکردیم؛ این‌ها چیزهایی است که می‌تواند حرکت عمومی کشور را در زمینه‌ی اقتصادی ساماندهی کند، می‌تواند به‌پیش ببرد. ما باید دنبال این راه باشیم. مسئله اقتصاد مهم است، اقتصاد مقاومتی مهم است...

آنچه از این فرمایشات به دست می‌آید اولاً جهت‌گیری ملت و مسئولان را مشخص می‌کند و ثانیاً یک امید و یک بیم را در خود دارد. امیدی که از فرمایشات به دل می‌آید این است که اگر این آخرین گردنه را به یاری خدا به‌سلامت بگذرانیم همه‌ی حربه‌های دشمن را بی‌اثر کرده‌ایم و انقلابِ الگوی مستضعفان با مشکلات کمتر و با سرعت بیشتر به افق 1404 خود خواهد رسید.

اما بیم آن است که حُرم سخنان رهبر عزیزمان به گوش‌های جان ما نرسد و آن‌وقت است که باید منتظر عاقبت کوتاهی در اطاعت رهبرمان باشیم که از امیرالمؤمنین علیه‌السلام نقل‌شده است:

«من نام عن نصرة وليّه انتبه بوطأة عدوّه»، هر کس در یاری ولی‌اش کوتاهی کند، در زیر قدم‌های دشمنش از خواب بیدار می‌شود.

و البته می‌دانیم که امید، ترجیح بند بیانات رهبر حکیم و فرزانه‌مان است. ایشان با همه‌ی نواقصی که در عملکرد برخی مسئولان و برخی از مردم می‌بینند از آینده‌ی رو به روشنایی کشور اسلامی و عاقبت رو به اضمحلال دنیای مادی می‌سرایند؛ و چه‌بهتر که ما با عمل به فرمایشات راهبردی ایشان، رسیدن به پیشرفت و رفاه همراه با آرامش و معنویت و اخلاق را تسریع بخشیم که إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ.

مفهوم گفتمان

در کلام رهبر معظم انقلاب «گفتمان آن چيزى است كه بايد ذهن‌ها و دل‌ها و فكرها بر روى آن متمركز شود»

«گفتمان يعنى اینکه يك مفهوم و يك معرفت در برهه‌اى از زمان در يك جامعه همه‌گير شود»

به مفهوم یا مفاهیمی رسا، شفاف، فراگیر و همه خواه (مطالبه‌ی عمومی) که دارای مؤلفه‌های زیر است گفتمان گفته می‌شود:

               1) منبعث از مبانی و باورهای اعتقادی (برگرفته از دیدگاه‌های حضرت امام (ره) و دیدگاه‌های مقام معظم رهبری (حفظه الله))

               2) سازگار با فطرت انسان

               3) تصور، درک و فهم مشترک ولو به‌صورت اجمال در عموم مردم که آن را به‌صورت عَلَم و پرچم و نیاز مشترک می‌دانند.

               4) به‌صورت مطالبه و نیاز همگانی ظهور و بروز نموده است.

               5) نمادی جهت حرکت رو به جلو، پیشرفت و تکامل جامعه به سمت اهداف آرمانی

دلایل تدوین منظومه گفتمان پیشرفت اسلامی

بر اساس قانون اساسی تعیین سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران بر عهده رهبری است در همین راستا تعیین گفتمان و گفتمان سازی از وظائف امامت امت اسلامی، بنیان‌گذار انقلاب، حضرت امام خمینی (قدس سره) و مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) است و می‌بایست دولت‌ها و حتی مراکز علمی و حوزوی در مسیر مهندسیِ گفتمانیِ ولی‌فقیه حرکت نمایند؛ در غیر این صورت چند صدایی در گفتمان سبب خدشه به اصل حیاتی وحدت امت اسلام و همچنین منافع ملی خواهد شد.

اگر گفتمان‌ها متفاوت باشد؛

                1) برداشت‌ها، تحلیل‌ها، راه‌حل‌ها و برنامه‌ها متفاوت و گاهی هم متضاد خواهد شد.

                2) ظرفیت‌ها در یک راستا به کار گرفته نمی‌شوند؛ در نتیجه منابع در غیر جایگاه خود مصرف خواهند شد که حاصل آن اتلاف توانمندی‌های کشوری است.

                3) راه نفوذ دشمن باز می‌شود.

                4) هدف اصلی فراموش می‌شود و مسائل اصلی و فرعی جای هم می‌نشینند.

                5) زمینه‌های سوءاستفاده و توجیه‌گری فاسدان و اغواگران و قدرت‌طلبان و منحرفین فراهم می‌شود.

                6) فرصت‌ها از دست می‌رود، تهدیدها بروز پیدا می‌کنند و در مسیر پیشرفت، فرسایش ایجاد می‌شود و از سرعت آن کاسته می‌شود.

                7) و می‌توان مضرات متعدد دیگری را نیز احصاء کرد.

چرایی و ضرورت ارائه گفتمان واحد مبتنی بر دیدگاه‌های حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (حفظه الله)

                1) حضرت امام (ره) بنیان‌گذار، معمار انقلاب و نظام اسلامی بودند که منظومه‌ی فکری و اندیشه‌ای ایشان مکتب مشخصی را نشان می‌دهد.
               2) رهبر معظم انقلاب بر اساس اعتقادات دینی، جانشین خلف حضرت امام و هر دو به‌عنوان نائبان حضرت بقیة‌الله الأعظم (عجل الله فرجه) در دوران غیبت، رهبری امت اسلامی را بر عهده‌دارند.
                3) ولی‌فقیه به‌عنوان رهبر الهی امت اسلام تمام تلاشش معطوف به بیان آن چیزی است که مبتنی بر اسلام ناب محمدی (صلی‌الله علیه و اله) و مصالح امت اسلام است؛ بنابراین، دیدگاه رهبری برگرفته از اسلام ناب، متناسب با شرایط و اقتضائات زمان و با توجه به نیاز امت اسلام تنظیم می‌شود. لذا دارای یکپارچگی و انسجام خاصی بوده که جهت‌گیری و هدف الهی را دنبال می‌کند و همانند حضرت امام خمینی (ره) مکتب واحدی را تشکیل می‌دهد.
               4) بنا بر اعتقادات دینی و همچنین قانون اساسی، مرجع تعیین گفتمان و سیاست‌های کلی نظام، رهبری نظام اسلامی است و ورود دیگران در مقام پیشنهاد و مشورت نیکو است ولی در مقام تحقق، فضاسازی و اِعمال آن قطعاً خطا، انحراف و معصیت است.
                5) با اندک تأملی درمی‌یابیم که سبب همه‌ی توفیقات، تبعیت امت، نخبگان و مسئولین از دیدگاه‌ها و مکتب امام و رهبری است و آنچه موجب ناکامی بوده، ناشی از عدم رعایت این مهم است.
                6) یکی از اشکالات اساسی و جدی در نظام برنامه‌ریزی و روش‌های مطرح داخلی عدم طبقه‌بندی دقیق مفاهیم است؛ که اگر برای طبقه‌بندی دقیق مفاهیم روش منطقی طراحی شود رافع بسیاری از مشکلات در حوزه نظام برنامه‌ریزی خواهد بود.
                7) اگر نخبگان، تصمیم سازان و تصمیم گیران، توان و ظرفیت این را یافتند که به مفاهیم اسلامی و یا مفاهیم تولیدی توسط حضرت امام و رهبری دست یابند و به یک نظام طبقه‌بندی از پیوند و ارتباط منطقی و منسجمی بین اسناد بالادستی که عبارت‌اند از: مکتب امام، گفتمان انقلاب، نقشه راه انقلاب، منشور انقلاب (قانون اساسی)، سند چشم‌انداز، سیاست‌های کلی، سیاست‌های حاکم بر برنامه، گفتمان غالب، گفتمان موضوعی یا بخشی، گفتمان جزئی و برنامه، ایجاد کنند آثار و نتایج زیر را در بر خواهد داشت:
انسجام در نظام برنامه‌ریزی کشور، بازدارندگی از تهدیدات، بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌ها، چند برابر شدن سرعت پیشرفت کشور، برطرف شدن آسیب‌های بسیاری از نظام‌ها و ساختارها و کارآمدی روزافزون نظام.

چرایی محوریت گفتمان رهبری

علاوه بر توضیحات پیشین و اعتقاد به وجوب تبعیت از ولی‌فقیه می‌توان گفت:

                 1) سابقه‌ی مدیریتی بیش از سه دهه در مدیریت عالی نظام (تجربه)

                 2) مرکزیت و مرجعیت در تمام امور بزرگ و کوچک نظام (اطلاع)

                 3) مرکز تجمیع تجارب و ظرفیت‌های علمی و کارشناسی (تخصص)

در نتیجه، محوریت گفتمان ایشان، یعنی تجمیع همه‌ی ظرفیت‌های ملی و حتی جهان اسلام و برای تحقق مراحل چندگانه اهداف انقلاب اسلامی بر پایه تمدن بزرگ و نوین اسلامی و جهانی‌شدن آن، بایستی از مسیر ولایت‌فقیه حرکت کنیم. منظومه اندیشه امام و رهبری این ظرفیت را دارد که مبتنی بر آن بتوان الگوی رسیدن به دولت اسلامی را بنا نهاد و پیشرفت اسلامی را تا قله‌های بلند آن نظاره کرد.

نقشه راه و سیر حرکت انقلاب اسلامی

مجموعه دیدگاه‌ها، آراء و اندیشه‌های امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری، برگرفته از مکتب امام (ره) که جهت و سیر حرکت انقلاب اسلامی، آرمان‌ها، افق‌ها و برنامه‌ریزی‌ها را مشخص می‌کند نقشه راه و سیر حرکت انقلاب اسلامی است و شکل کلی این نقشه به‌صورت زیر است؛

منظومه گفتمان پیشرفت اسلامی

از نظر رهبر معظم انقلاب، ما اکنون در مرحله تشکیل دولت اسلامی و جامعه اسلامی قرار داریم. با به تصویر کشیدن گفتمان انقلاب اسلامی معطوف به مدیریت و برنامه‌ریزی دولت اسلامی که در بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله‌العالی) متجلی است، منظومه‌ای حاصل‌شده است که تحت عنوان منظومه گفتمان پیشرفت اسلامی نام‌گذاری شده و می‌تواند گفتمان‌های اصلی و تخصصی نظام را در همه بخش‌ها نشان دهد و گامی مؤثر در راستای هماهنگی «ادبیات کارشناسی» نظام اجرایی کشور با «ادبیات انقلاب اسلامی» باشد و «نظام کارشناسی» را در راستای برنامه‌ریزی مبتنی بر اولویت‌های اصیل انقلاب اسلامی و منویات ولی‌فقیه تنظیم نماید.

مفاهیم موجود در منظومه

                  الف) گفتمان مقطعی انقلاب اسلامی

ازآنجاکه رهبر انقلاب، گفتمان اصلی دهه چهارم را گفتمان پیشرفت و عدالت دانسته‌اند (1/1/87)، از سوی دیگر لازمه تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را گفتمان شدن آن در جامعه خوانده‌اند (14/12/91) و همچنین موضوع «پیشرفت اسلامی» در سال 1391 به‌کرات مورد تأکید و تبیین قرار داده‌اند و از نظر ایشان «پیشرفت اسلامی برای ما هم راه است و هم هدف است» (19/7/91) لذا مهم‌ترین گفتمان انقلاب اسلامی در مقطع فعلی «گفتمان پیشرفت اسلامی» احصا شده است.

«آن مفهومى كه می‌تواند اهداف نظام اسلامى را تا حدود زيادى در خود جمع كند و به ما نشان دهد، مفهوم پيشرفت است» 23/7/91

«پيشرفت، هم راه و مسير است، هم هدف است» 22/7/91

«گفتمان‌سازی شرط اصلی تحقق الگوی اسلامی–ایرانی پیشرفت است» 14/12/91

                  ب) بخش

به هر یک از ابعاد اصلی نظام اسلامی که در رابطه با شاخص‌های اصلی آن هدف‌گذاری، سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و ... صورت می‌گیرد «بخش» گفته‌شده است.

                  ج) گفتمان‌های اصلی

موضوعاتی که تبیین و ترویج گفتمان پیشرفت اسلامی مبتنی بر اندیشه رهبر انقلاب، متوقف بر ترویج آن‌ها است و در حقیقت مقولات این گفتمان هستند در این مجموعه «گفتمان‌های اصلی» نامیده شده‌اند. لازم به ذکر است که ارتباط و نسبت این گفتمان‌ها با پیشرفت اسلامی از بیانات معظم له استخراج‌شده و در اکثر موارد خود ایشان بر ضرورت تبدیل این مفاهیم به گفتمان اجتماعی تصریح داشته‌اند.

                  د) خرده گفتمان‌ها

به اجزای اصلی هر یک از گفتمان‌های اصلی اطلاق می‌شود. در حقیقت تفصیل گفتمان‌های اصلی را باید در خرده گفتمان‌ها جستجو کرد.

                  ه) اولویت‌ها

ازآنجاکه یکی از اهداف این منظومه رسیدن به اولویت‌های مبتنی بر گفتمان پیشرفت اسلامی است، اولویت‌های هر یک از خرده گفتمان‌ها در این سطح استخراج و ارائه‌شده‌اند؛ بنابراین اولویت‌ها، اجزایی هستند که از طرفی باید برای تبدیل‌شدن آن‌ها به گفتمان و مطالبه عمومی تلاش کرد و از سوی دیگر باید مورد اهتمام جدی دولت‌مردان قرار گیرد.

در تدوین این منظومه حداکثر تلاش صورت گرفته است که استخراج و تنظیم و دسته‌بندی‌های انجام‌شده در گفتمان‌ها، خرده گفتمان‌ها و اولویت‌ها مبتنی بر بیانات رهبر معظم انقلاب بوده و از هر گونه اجتهاد به رأی شخصی توسط پژوهشگران اجتناب شود. لازم به ذکر است که تمامی جملات کلیدی رهبر معظم انقلاب درباره عناوین فوق استخراج‌شده و در کتب تفصیلی منظومه گفتمان منتشر خواهد شد.

 دانلود منظومه گفتمان پیشرفت اسلامی

 

 

طراحی و اجرا: گروه شرکت های سماسامانه (فناوران اطلاعات وانا  www.vana.ir)